Nieuwste column!

Alle kleine beetjes helpen. Toch?

Het kan u vast niet zijn ontgaan. In een poging de stikstofcrisis het hoofd te bieden, heeft het kabinet besloten om de maximumsnelheid in ons land te verlagen van 130 km/u naar 100 km/u. Een maatregel die begin volgend jaar realiteit is. Een sterk staaltje symboolpolitiek of een effectieve maatregel? Een overpeinzing…

Paniek in Nederland. De Raad van State oordeelde eerder dit jaar dat (bouw)projecten die voor nieuwe uitstoot van stikstof zorgen (en de neerslag daarvan op een natuurgebied), voortaan niet zomaar zijn toegestaan. Sindsdien liggen veel bouwplannen stil en werden de boeren dit najaar furieus toen een D66-politicus opperde om de halve veestapel te elimineren teneinde het tij te keren. Sindsdien zijn er protesten alom en lijkt iedereen boos op alles en iedereen. ‘Tijd voor actie’, dacht onze regering. En binnen no time was de ‘oplossing’ gevonden door het verlagen van de maximumsnelheid. De heilige graal of een schijnoplossing?

Feiten rondom stikstof
Voordat we op die prangende vraag een antwoord kunnen geven, ontkomen we niet aan wat cijfermatigheden. Allereerst gaat de actuele stikstofdiscussie niet over stikstof maar over de stikstofneerslag (depositie met een mooi woord). Dus alles wat aan stikstof op de bodem terecht komt. Een klein lesje scheikunde: stikstof (N2) is een kleur- en reukloos gas, dat overal om ons heen aanwezig is. Zo is het aandeel stikstof in de lucht die we in- en uitademen voor 80 procent stikstof. Samen met zuurstof of waterstof wordt stikstof omgezet in stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3). Dit zogeheten ‘reactieve stikstof’ is onmisbaar voor alle vormen van leven op aarde. Tot zo ver niks aan de hand zou je zeggen…
Echter, sinds het midden van de vorige eeuw heeft de mens gezorgd voor een verdubbeling van de hoeveelheid reactieve stikstof in het milieu. Die extra stikstofoxiden worden vooral uitgestoten door de landbouw, industrie & scheepvaart, de huishoudens en het verkeer.

Is dat erg? Best wel.
Veel planten en dieren zijn er simpelweg niet tegen bestand. Bloemrijke planten verdwijnen en daarmee ook de vlinders en andere insecten die leven van het voedsel van de bloemen. Door bodemverzuring krijgen snelgroeiers (onkruid) de overhand. De biodiversiteit verschraalt en dat zorgt uiteindelijk voor een totaal andere natuur. Tijd voor actie en terug naar de snelheidsverlaging.

Een halve procent
Nog een paar getallen voor de juiste beleving: ongeveer 40% van de stikstofneerslag in Nederland is afkomstig van de landbouw. Industrie & scheepvaart nemen zo’n 11% voor hun rekening, huishoudens en wegverkeer elk 6,5%. De rest komt uit het buitenland. Wij hebben het nu over die 6,5% aandeel van het verkeer. Die gaat dankzij de snelheidsverlaging met 0,5% naar beneden. Veel of weinig? Tsja, feit is dat de uitstoot van het verkeer hoe dan ook naar beneden gaat en de maatregel nog wat pluspuntjes geeft (betere doorstroming, minder files, minder lawaai, minder olieverbruik en minder asociale pakketbezorgers die met hun massieve op diesel rijdende bussen met ware doodsverachting op de linkerbaan plakkend uw (kerst)cadeautje op tijd willen bezorgen). Maar knaagt het bij u niet een beetje dat die andere 93,5% vooralsnog onaangeroerd blijft?

Koe of ‘heilige koe’?
Natuurlijk is de winst uit het verkeer een klein maar fijn stapje in de goede richting. Maar laten we de uitstoot van de landbouw nog eens bij de spreekwoordelijke horens vatten. De boeren zelf kwamen recentelijk al met een pakket maatregelen dat kan zorgen dat hun uitstoot relatief eenvoudig met 7(!)% kan worden verlaagd. En de snelle rekenaars onder ons zullen gelijk ontdekken dat die 7% een veel groter effect heeft dan die 0,5% van het wegverkeer. Weet u nog, 40% van de uitstoot komt immers van de landbouw. Van een doekje voor het bloeden naar een degelijk drukverband, zou je kunnen zeggen. Als je dan ook nog weet dat de stikstof die de Nederlandse landbouw uitstoot voor het grootste deel voor rekening komt van rundvee (47%), dan lijkt een actie in de landbouwsector vele malen effectiever. Richt je op de echte koe in plaats van de heilige koe, zou ik zo zeggen….

Maar alle kleine beetjes helpen, dus laten we gebroederlijk aanhaken en met een gangetje van 100 km/u voortsukkelen. Dat maakt ook uw geweten weer een stukje groener toch?

Jan Cees Dulon Barre